این روزها بسیاری از خانواده‌ها پیامی از مدرسه دریافت کرده‌اند که از آن‌ها می‌خواهد فرزندشان در آزمون غربالگری نماد دانش آموزان ۱۴۰۵ شرکت کند. هفتم آبان ۱۴۰۵، مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی وزارت آموزش‌وپرورش بار دیگر بر اجرای دقیق برنامه ملی «نماد» و ارتقای خدمات مشاوره‌ای تأکید کرد. در این راهنما توضیح می‌دهیم نماد چیست، چه کسانی باید در آن شرکت کنند، آزمون چگونه انجام می‌شود و نتیجه آن چه کاربردی دارد.
نماد چیست؟
«نماد» کوتاه‌شده نظام مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان است؛ برنامه‌ای که وزارت آموزش‌وپرورش برای شناسایی زودهنگام مشکلات روانی و اجتماعی دانش‌آموزان و پیشگیری از تبدیل آن‌ها به آسیب جدی اجرا می‌کند. به گفته مسئولان، این سامانه به دلیل پوشش حدود ۱۶ میلیون دانش‌آموز، خانواده‌ها و کادر مدرسه، یک ابرسامانه در مقیاس کشور به شمار می‌رود. در سال گذشته نیز حدود ۱۳ میلیون و ۹۰۰ هزار دانش‌آموز از پایه اول تا یازدهم در غربالگری پایه شرکت کردند.
چه کسانی باید در آزمون شرکت کنند؟
بر اساس آیین‌نامه‌ها، غربالگری در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ به دو شکل انجام می‌شود:
- غربالگری آنلاین سلامت روان و اجتماعی: برای همه دانش‌آموزان در تمام مقاطع و از طریق سامانه مای‌مدیو انجام می‌شود.
- غربالگری سلامت عمومی: مخصوص پایه‌های چهارم، هفتم و دهم است و به‌صورت حضوری در مراکز جامع سلامت انجام می‌شود.
علاوه بر این، آزمون استعدادیابی تحصیلی نیز برای همه پایه‌ها از اول ابتدایی تا دوازدهم در نظر گرفته شده است.
مراحل شرکت در آزمون آنلاین
- ورود به سامانه مای‌مدیو با اطلاعات کاربری دانش‌آموز یا ولی
- انتخاب بخش غربالگری یا نماد
- پاسخ به پرسشنامه‌ها در فضایی آرام و بدون عجله
- ثبت نهایی پاسخ‌ها ایرونی سنتر و انتظار برای اعلام نتیجه از سوی مدرسه
برای دانش‌آموزان مناطق دورافتاده که به اینترنت یا رایانه دسترسی ندارند نیز راهکار پیش‌بینی شده است: مدیر مدرسه می‌تواند دانش‌آموزان را به مرکزی مجهز ببرد یا پرسش‌ها را به‌صورت کاغذی برگزار کند و پاسخ‌ها را بعداً در سامانه ثبت کند.
آزمون چه چیزهایی را می‌سنجد؟
غربالگری پایه، هشت مؤلفه مانند اضطراب، افسردگی و پرخاشگری را بررسی می‌کند. امسال پرسشنامه‌های تازه‌ای نیز اضافه شده که به‌جای تمرکز صرف بر مشکلات، به نقاط قوت می‌پردازد؛ شاخص‌هایی مانند خودآگاهی، تاب‌آوری، اشتیاق و امید به زندگی و احساس حمایت از سوی خانواده و مدرسه. هدف، تهیه چیزی است که مسئولان آن را «اطلس سرمایه‌های روان‌شناختی» می‌نامند.
کارنامه روان‌شناختی برای خانواده‌ها
یکی از نوآوری‌های این دوره، ارائه کارنامه روان‌شناختی در کنار کارنامه تحصیلی است. والدین می‌توانند وضعیت فرزندشان را در هر شاخص با میانگین مدرسه و کشور مقایسه کنند و توصیه‌های عملی برای تقویت نقاط ضعف، مثلاً تاب‌آوری یا خودآگاهی، دریافت کنند.
بعد از آزمون چه اتفاقی می‌افتد؟
نتیجه غربالگری به معنای برچسب زدن به دانش‌آموز نیست. اگر نشانه‌ای دیده شود، ابتدا مصاحبه حضوری برای صحت‌سنجی انجام می‌شود. سپس مشاور مدرسه تا چهار جلسه مداخله روان‌شناختی برگزار می‌کند و در صورت نیاز، دانش‌آموز به یکی از ۷۳۸ مرکز مشاوره آموزش‌وپرورش برای دوره‌ای سه تا دوازده جلسه‌ای ارجاع داده می‌شود. اگر مسئله فراتر از حوزه روان‌شناختی باشد، پرونده به نهادهای همکار مانند بهزیستی یا کمیته امداد سپرده می‌شود.
هدف غربالگری این است که مشکلات کودکان و نوجوانان پیش از تبدیل شدن به آسیب شناسایی شوند.
توصیه‌هایی برای والدین
- به فرزندتان توضیح دهید که این آزمون نمره ندارد و پاسخ درست یا غلطی وجود ندارد.
- اجازه دهید پاسخ‌ها صادقانه و بدون فشار داده شود.
- زمان مناسبی را انتخاب کنید که کودک خسته یا نگران نباشد.
- نتیجه را با مشاور مدرسه در میان بگذارید و از توصیه‌ها استفاده کنید.
جمع‌بندی
آزمون غربالگری نماد دانش آموزان ۱۴۰۵ فرصتی است تا خانواده و مدرسه تصویر روشن‌تری از حال روانی دانش‌آموز داشته باشند. شرکت آگاهانه و صادقانه در این آزمون، کمک می‌کند حمایت لازم به‌موقع به دانش‌آموزانی برسد که به آن نیاز دارند و نقاط قوت دیگران نیز تقویت شود.
